W tym miejscu dokonajmy przeglądu odliczeń, które wymagają udokumentowania, posiłkując się orzeczeniami, wydanymi przez urzędy i izby skarbowe.
 

1. Adaptacja i wyposażenie mieszkań oraz budynków mieszkalnych stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności – są to najogólniej mówiąc wydatki poniesione na likwidację barier architektonicznych, w tym na dostosowanie mieszkania (domu) do konkretnego ograniczenia podatnika. I tak dla osoby poruszającej się na wózku będzie to budowa podjazdu, poszerzenie otworu i wbudowanie szerszych drzwi, czy  likwidacja progów, montaż okien z uchwytami do zamykania z niższego niż standardowo poziomu, wymiana wykładziny na antypoślizgową, przebudowa łazienki, modernizacja instalacji elektrycznej poprzez obniżenie przełączników czy założenie specjalnych sterowanych pilotem lub głosem, montaż przesuwnych drzwi czy specjalistycznych mebli. Zwracam uwagę, by na fakturze (rachunku) był dokładny opis wykonanej usługi. Możliwy jest też do przyjęcia przez urząd skarbowy inny dokument, z którego wynika  zakres prac, np. zamówienie, umowa zawarta z wykonawcą lub załącznik do faktury, wyszczególniający wykonane roboty. Urząd może wymagać  powiązania osoby niepełnosprawnej z lokalem, czyli np. dowodu tożsamości do wglądu lub – w przypadku, gdy zameldowanie nie pokrywa się z adresem remontowanego lokalu – umowy darowizny czy sprzedaży.
2. Przystosowanie pojazdów mechanicznych do potrzeb wynikających z niepełnosprawności – ulga ta dotyczy wyłącznie tzw. oprzyrządowania, np. bagażnika na wózek, urządzeń ułatwiających kierowanie czy windy, a nie zakupu samochodu, choćby był w pełni dostosowany. Nie można też – zdaniem urzędów – zakupić samochodu z oprzyrządowaniem w ten sposób, iż nabywa się równocześnie jedną umową samochód, a drugą oprzyrządowanie, natomiast urząd powinien zaliczyć jako ulgę zakup oprzyrządowania do już zakupionego samochodu, choćby od tej samej osoby (firmy).
3. Zakup i naprawa indywidualnego sprzętu, urządzeń i narzędzi technicznych niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie czynności życiowych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, z wyjątkiem sprzętu gospodarstwa domowego – do sprzętów takich zaliczamy przede wszystkim wszelkie pomoce ortopedyczne (a więc wózki i części do nich, opony, kule, protezy, obuwie ortopedyczne, aparaty słuchowe, materace i poduszki przeciwodleżynowe, chwytaki itp.). Podstawową zasadą kwalifikacji przez urzędy zasadności odliczenia z tego tytułu jest związek pomiędzy przedmiotem/sprzętem, a konkretną niesprawnością. Zakup tego samego przedmiotu raz będzie zasadny, a raz może być kwestionowany. W ostatnim czasie ukazały się orzeczenia korzystne dla podatników. Na ich podstawie urzędy nie powinny kwestionować rzeczowo uzasadnionego odliczenia komputera czy nawet dwuosobowego roweru.
4. Zakup wydawnictw i materiałów szkoleniowych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności – zaliczyć możemy książki, broszury, wydawnictwa multimedialne dotyczące np. metod usprawniania, specjalistyczną prasę dla osób niepełnosprawnych (urząd może nie uznać zasadności zakupu znanego tygodnika tylko dlatego, że był tam artykuł o danym schorzeniu, choćby z elementami dydaktycznymi).
5. Odpłatność za pobyt na turnusie rehabilitacyjnym – zalecanie jest, by w nazwie usługi było wyraźnie napisane „turnus rehabilitacyjny” lub by charakter pobytu wynikał z nazwy ośrodka, w którym gościliśmy.
6. Odpłatność za pobyt na leczeniu w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, za pobyt w zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych oraz odpłatność za zabiegi rehabilitacyjne – przy ostatnim należy się upewnić, czy osoba (firma) wystawiająca fakturę (rachunek) za np. rehabilitację faktycznie istnieje, proszę bez skrępowania poprosić o okazanie dokumentów założycielskich firmy (wpis do ewidencji, REGON, NIP), bowiem gdyby okazało się, że firma nie istnieje, korzystający z ulgi naraża się na poważne kłopoty.
7. Opieka pielęgniarska w domu nad osobą niepełnosprawną w okresie przewlekłej choroby uniemożliwiającej poruszanie się oraz usługi opiekuńcze świadczone dla osób niepełnosprawnych zaliczonych do I grupy inwalidztwa – uwaga podobna do p. 6 – dla bezpieczeństwa należy sprawdzić firmę świadczącą usługi.
8. Opłacenie tłumacza języka migowego – dla bezpieczeństwa należy sprawdzić firmę świadczącą usługi.
9. Kolonie i obozy dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz dzieci osób niepełnosprawnych, które nie ukończyły 25 roku życia  - w treści faktury (rachunku) nie może być np. „zielona szkoła”, bo fiskus może takiego wydatku nie uznać.
10. Leki  - Warunkiem odliczenia jest pisemne zaświadczenie lekarza specjalisty o konieczności stosowania konkretnych produktów leczniczych związanych z daną niesprawnością. Pamiętać też należy, że ulga przysługuje wyłącznie osobom niepełnosprawnym, nie mogą więc z niej skorzystać osoby starsze lub przewlekle chore, jeśli nie mają orzeczenia o niepełnosprawności.
11. Odpłatny, konieczny przewóz na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne osoby niepełnosprawnej – karetką transportu sanitarnego, a osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa oraz dzieci niepełnosprawnych do lat 16 – również innymi środkami transportu – pamiętajmy o zachowaniu biletów oraz o tym, że będziemy musieli wykazać cel wyjazdu.
12. Odpłatne przejazdy środkami transportu publicznego związane z pobytem na turnusie rehabilitacyjnym, w zakładach lecznictwa uzdrowiskowego czy na koloniach i obozach dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz dzieci osób niepełnosprawnych – pamiętajmy o zachowaniu biletów oraz o tym, że będziemy musieli wykazać cel wyjazdu, jak też nie mogą to być wyjazdy na np. „zieloną szkołę” czy wycieczkę szkolną.

Robert Lorczyk, prawnik