Od prawie dwudziestu lat data 30 kwietnia kojarzy się nieodparcie - oprócz początku „długiego weekendu” -  z ostatecznym terminem składania przez nas zeznań podatkowych, w których wykażemy dochody za ubiegły rok. Data ta zbliża się nieuchronnie, w związku z czym rozpoczynamy cykl artykułów poświęconych zagadnieniom dotyczącym nas wszystkich, czyli odliczeń rehabilitacyjnych.

Na wstępie przypominam, że katalog poniesionych wydatków podzielić można na wydatki wymagające udokumentowania oraz wydatki odliczane do wysokości określonego limitu.
Do wydatków udokumentowanych, odliczanych w wysokości faktycznie poniesionej w danym roku podatkowym zalicza się wydatki na:

• adaptację i wyposażenie mieszkań oraz budynków mieszkalnych stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności;
• przystosowanie pojazdów mechanicznych do potrzeb wynikających z niepełnosprawności;
• zakup i naprawę indywidualnego sprzętu, urządzeń i narzędzi technicznych niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie czynności życiowych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, z wyjątkiem sprzętu gospodarstwa domowego;
• zakup wydawnictw i materiałów (pomocy) szkoleniowych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności;
• odpłatność za pobyt na turnusie rehabilitacyjnym;
• odpłatność za pobyt na leczeniu w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, za pobyt w zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych oraz odpłatność za zabiegi rehabilitacyjne;
• opiekę pielęgniarską w domu nad osobą niepełnosprawną w okresie przewlekłej choroby uniemożliwiającej poruszanie się oraz usługi opiekuńcze świadczone dla osób niepełnosprawnych zaliczonych do I grupy inwalidztwa;
• opłacenie tłumacza języka migowego;
• kolonie i obozy dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz dzieci osób niepełnosprawnych, które nie ukończyły 25 roku życia;
• zakup leków - w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy faktycznie poniesionymi wydatkami w danym miesiącu a kwotą 100 zł, jeśli lekarz specjalista stwierdzi, że osoba niepełnosprawna powinna stosować określone leki (stale lub czasowo);
• odpłatny, konieczny przewóz na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne:

             a) osoby niepełnosprawnej - karetką transportu sanitarnego,
             b) osoby niepełnosprawnej, zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa, oraz dzieci niepełnosprawnych do lat 16 - również innymi środkami transportu niż wymienione w lit. a);

• odpłatne przejazdy środkami transportu publicznego związane z pobytem:

            a) na turnusie rehabilitacyjnym,
            b) w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych,
            c) na koloniach i obozach dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz dzieci osób niepełnosprawnych, które nie ukończyły 25 roku życia.

Powyższe wydatki podlegają odliczeniu od dochodu w roku podatkowym, w którym zostały poniesione, w wysokości faktycznie poniesionej. Odliczenie dokonywane jest na podstawie dowodu potwierdzającego poniesienie wydatku (rachunku, faktury VAT, dowodu wpłaty, itp.).
Drugą grupę wydatków rehabilitacyjnych stanowią wydatki odliczane od dochodu w ściśle określonych granicach i nie wymagają udokumentowania, są to:

• opłacenie przewodników osób niewidomych I lub II grupy inwalidztwa oraz osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa - w wysokości nieprzekraczającej w 2009 r. kwoty 2.280 zł;
• utrzymanie przez osoby niewidome, o których mowa wyżej, psa przewodnika - w wysokości nieprzekraczającej w 2009 r. kwoty 2.280 zł;
• używanie samochodu osobowego, stanowiącego własność (współwłasność) osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa lub podatnika mającego na utrzymaniu osobę niepełnosprawną zaliczoną do I lub II grupy inwalidztwa albo dzieci niepełnosprawne, które nie ukończyły 16 roku życia, dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne - w wysokości nieprzekraczającej w 2009 r. kwoty 2.280 zł.

Warunkiem odliczenia wydatków, o których mowa powyżej, jest posiadanie przez osobę, której wydatek dotyczy :
1.    orzeczenie o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności, określonych w odrębnych przepisach, lub
2.    decyzję przyznającą rentę z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, rentę szkoleniową albo rentę socjalną, albo
3.    orzeczenie o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 roku życia, wydane na podstawie odrębnych przepisów.

Dodatkowo z przepisów wynika, iż odliczenie może być dokonane również w przypadku, gdy osoba, której wydatek dotyczy, posiada orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez właściwy organ na podstawie odrębnych przepisów obowiązujących do dnia 31.08.1997 r. Odliczenia stosuje się odpowiednio do podatników, na których utrzymaniu pozostają następujące osoby niepełnosprawne: współmałżonek, dzieci własne i przysposobione, dzieci obce przyjęte na wychowanie, pasierbowie, rodzice, rodzice współmałżonka, rodzeństwo, ojczym, macocha, zięciowie i synowe - jeżeli w roku podatkowym dochody tych osób niepełnosprawnych nie przekraczają kwoty 9.120 zł. Ponieważ zespoły orzekające o stopniu niepełnosprawności w wydawanych decyzjach nie określają już grup inwalidztwa, a przepisy podatkowe mówią o inwalidach I i II grupy podatkowej, dlatego za osoby zaliczane do:
1.    I grupy inwalidztwa - należy rozumieć osoby, w stosunku do których, na podstawie odrębnych przepisów, orzeczono:
       a) całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji albo
       b) znaczny stopień niepełnosprawności,
2.    II grupy inwalidztwa - należy rozumieć osoby, w stosunku do których, na podstawie odrębnych przepisów, orzeczono:
       a) całkowitą niezdolność do pracy albo
       b) umiarkowany stopień niepełnosprawności.

Odliczeniu podlegają jedynie te wydatki na cele rehabilitacyjne, które zostały jednoznacznie wymienione w przepisach i które nie zostały sfinansowane (dofinansowane) ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych albo nie zostały zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek innej formie. W przypadku gdy wydatki były częściowo sfinansowane (dofinansowane) z tych funduszy (środków), odlicza się różnicę pomiędzy poniesionymi wydatkami a kwotą sfinansowaną (dofinansowaną) z tych funduszy (środków) lub zwróconą z jakichkolwiek innych środków.

Robert Lorczyk, prawnik